Koilonychia (paznokcie łyżeczkowate) - przyczyny, diagnostyka, leczenie

Koilonychia to inaczej paznokcie łyżeczkowate, syndrom paznokci łyżeczkowatych lub wklęśnięcie płytki paznokciowej. Jest to choroba, którą charakteryzuje zagłębienie płytki paznokci do dołu, w kształcie łyżeczki.

Tym samym wolny brzeg paznokci unosi się do góry. Oprócz tego, paznokcie stają kruche i bardzo łamliwe. Zmiany mogą być wrodzone lub pojawić się w wyniku schorzeń czy niedoboru żelaza. Koilonychia u noworodków bywa zjawiskiem naturalnym i zwykle mija samoistnie w ciągu kilku pierwszych lat życia.

Syndrom paznokci łyżeczkowatych najczęściej wynika z niedoboru żelaza, które jest niezwykle potrzebne do utrzymania prawidłowej kondycji i wyglądu płytki paznokci. Niewystarczająca ilość tego pierwiastka może doprowadzić do zniekształcenia zdrowych paznokci.

Pozostałe przyczyny wklęśnięcia płytki paznokciowej to:

• zaburzenia gospodarki żelazowej pochodzenia genetycznego,
• choroba Raynauda,
• toczeń rumieniowaty układowy,
• stan po urazie płytki paznokciowej,
• przewlekłe infekcje paznokcia spotykane w przypadku grzybicy paznokci,
• kontakt z rozpuszczalnikami, np. z benzyną.

Paznokcie łyżeczkowate mogą pojawić się w przebiegu chorób i schorzeń, należy do nich:

• wycięcie żoładka,
• przewlekłe zapalenie przełyku,
• zespół Plummera-Vinsona,
• choroba trzewna (celiakia),
• nowotwór żołądka](https://portal.abczdrowie.pl/zoladek),
• nowotwór jelita grubego,
• choroba wrzodowa żołądka,
• choroba wrzodowa dwunastnicy,
• wrodzone zmiany naczyniowe jelita z przewlekłym krwawieniem,
• choroby nerek,
• przewlekłe zapalenie jelit.

Rozpoznanie syndromu paznokci łyżeczkowatych z reguły nie jest trudne, ponieważ głównym objawem jest nietypowy kształt płytki. W diagnostyce często wykonywane jest badanie krwi, w celu sprawdzenia stężenia żelaza we krwi oraz ferrytyny. Zwykle zleca się także gastroskopię i usg jamy brzusznej w celu potwierdzenia lub wykluczenia chorób współistniejących.

Paznokcie łyżeczkowate najczęściej współistnieją ze stanem zapalnym w okolicy łożyska, co może wiązać się z infekcjami bakteryjnymi i zakażeniem loży paznokcia. Leczenie koilonychii polega na regularnym stosowaniu środków natłuszczających oraz produktów odkażających.

Bardzo ważne jest także uzupełnienie żelaza w organizmie, a także ograniczyć picie kawy i herbaty. Dobrym nawykiem będzie też zakładanie rękawiczek do wszystkich prac domowych, które wymagają kontaktu ze środkami czystości. W przypadku jednoczesnego występowania onycholizy konieczne jest wdrożenie doustnej terapii przeciwgrzybiczej lub maści.

Onycholiza to stan, kiedy płytka paznokcia odwarstwia się od łożyska. Schorzenie może pojawić się zarówno na dłoniach, jak i stopach. Koilonychia to natomiast zniekształcenie płytki paznokcia, które wyglądem przypomina łyżeczkę.

W przypadku onycholizy paznokcie mają normalny kształt, a nieprawidłowości pojawiają się od dołu paznokcia i stopniowo przenoszą się ku górze. Zdarza się jednak, że koilonychia i onycholiza występują równocześnie.