Kwasy owocowe w pielęgnacji skóry – właściwości, działanie i zastosowanie

Kwasy owocowe, znane także jako kwasy AHA czy alfa-hydroksykwasy, to substancje, które w swojej strukturze zawierają co najmniej jedną grupę hydroksylową (OH) oraz karboksylową (COOH).

W przyrodzie kwasy owocowe występują powszechnie, głównie w owocach (pozyskiwane są zwykle z cytrusów, jabłek, winogron. Największe ilości substancji zawierają młode, niedojrzałe owoce), ale również w warzywach, trzcinie cukrowej lub kwaśnym mleku. Do celów użytkowych otrzymuje się je metodami chemicznymi.

Jakie są kwasy owocowe? Do grupy kwasów AHA zalicza się wiele różnych kwasów o różnorodnych właściwościach, działaniu i zastosowanie. To na przykład:

• kwas glikolowy,
• kwas migdałowy,
• kwas mlekowy,
• kwas askorbinowy,
• kwas cytrynowy,
• kwas azelainowy,
• kwas laktobionowy,
• kwas pirgogronowy,
• kwas fitowy,
• kwas ferulowy.

Właściwości kwasów AHA sprawiają, że te znajdują zastosowanie w kosmetologii. Wykorzystuje się je zarówno do produkcji domowych kosmetyków, jak i specjalistycznych, stężonych preparatów gabinetowych.

Ze uwagi na kwasowy charakter kwasy owocowe znajdują zastosowanie również w przemyśle spożywczym, ponieważ konserwują oraz regulują pH żywności i napojów (wykorzystuje się np. E296 - kwas jabłkowy, E270 - kwas mlekowy, E330 – kwas cytrynowy, E334 – kwas winowy).

Kwasy AHA stosuje się również w medycynie oraz przemyśle farmaceutycznym (regulują pH leków, są składnikami leków, materiałów opatrunkowych), w przemyśle tekstylnym, skórzanym, w produkcji preparatów czyszczących czy środków do higieny osobistej.

Jak działają kwasy AHA? Jakie są korzyści ze stosowania kwasów owocowych? Na jakie efekty można liczyć? To zależy od rodzaju kwasu, ponieważ substancje mogą działać:

• złuszczająco (ich działanie polega na rozluźnieniu warstw naskórka, co powoduje następnie jego złuszczenie). Efektem jest wygładzenie skóry, ale i jej nawilżenie oraz ujędrnienie,
• rozjaśniająco (zmniejszają widoczność niedoskonałości skórnych i wewnętrznej odnowy naskórka). Efektem jest usunięcie lub rozjaśnienie przebarwień i wyrównanie kolorytu,
• oczyszczająco (wraz z wierzchnią warstwą rogową naskórka usuwane są zanieczyszczenia, nadmiar sebum, bakterie i inne drobnoustroje). Efektem ich stosowania jest zmniejszenie wydzielania sebum i zawężenie rozszerzonych porów oraz szybsza regeneracja skóry,
• przeciwstarzeniowo, ponieważ spłycają drobne zmarszczki i blizny. Wywołują efekt przeciwstarzeniowy.

Co istotne, kwasy owocowe nie są w stanie przenikać do głębszych warstw skóry. Oznacza to, że działają wyłącznie na warstwę rogową. Po ich zastosowaniu uzyskuje się efekt podobny do peelingu. Co istotne, kwasy nie wymagają wcierania w skórę, wystarczy je na nią nałożyć.

Efekty działania kwasów można zauważyć już po jednym zabiegu (zwykle po zabiegu przeprowadzonym w gabinecie z użyciem preparatu o wyższym stężeniu kwasów). Ważne, by wykonywać je systematycznie.

Jak stosować kwasy owocowe w kosmetyce?

Jakie są zalecenia dotyczące stosowania kwasów owocowych w pielęgnacji domowej? Z dobroczynnych właściwości kwasów owocowych można korzystać w gabinetach kosmetycznych i medycyny estetycznej (można skorzystać z różnych zabiegów na bazie kwasów), ale i w domowym zaciszu.

Wystarczy nabyć produkty kosmetyczne, które na nich bazują. Kwasy AHA zawierają takie preparaty jak peeling kwasowy, krem, tonik, serum, żel do mycia twarzy.

Kwasy owocowe, choć wykazują pozytywny wpływ na skórę, nie mogą być stosowane przez wszystkich. Przeciwwskazaniem jest:

• nadwrażliwość na składniki aktywne preparatów,
• skóra wrażliwa (dotyczy określonych typów kwasów),
• skóra naczynkowa,
• skóra z trądzikiem różowatym,
• skóra uszkodzona, z otarciami, skaleczeniami,
• choroby skórne, w tym grzybica, łuszczyca, opryszczka, egzema,
• okres letni, ponieważ skóra pozbawiona wierzchniej warstwy rogowej jest bardziej narażona na poparzenia oraz na powstawanie przebarwień. Kwasy owocowe AHA stosuje się od jesieni do wiosny pamiętając o stosowaniu kremów przeciwsłonecznych z wysokimi filtrami UV.

Ze stosowaniem kwasów AHA wiąże się także ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Jakie są potencjalne skutki uboczne i środki ostrożności przy stosowaniu kwasów owocowych?

Po zabiegach kwasami owocowymi może pojawić się zaczerwienie skóry i lekkie podrażnienie. Możliwe są także zaburzenia barwnikowe, trwały rumień, infekcje bakteryjne i wirusowe, nadwrażliwość na światło i zimno, bliznowacenie, prosaki lub alergia najczęściej (uczulenie na kwasy może wywołać świąd, opuchliznę, wysypkę).

Warto pamiętać, że działanie AHA zależy głównie od stężenia użytego kwasu owocowego. Im wyższe, tym silniejszy efekt złuszczający, ale i potencjalnie podrażniający.